Het afsterven van deze kegeltjes komt relatief veel voor bij de takshond, waarschijnlijk als gevolg van te intensief fokken. Het onderzoek naar dit gen staat beschreven in het augustusnummer van Genome Research.

De blindheid begint met problemen met het zien bij helder daglicht, maar kan verder verslechteren en leiden tot complete blindheid. Bij de mens was het gevonden gen eerder in verband gebracht met een combinatie van nier-en oogproblemen. Gelukkig komt deze vorm van blindheid bij de mens niet veel voor. De resultaten van dit onderzoek kunnen leiden tot een beter begrip van dit type blindheid bij mens en hond en dus hopelijk tot een effectieve therapie in de toekomst.

 

Hiervoor zijn eerst proeven met muizen gedaan. Daarna zijn muismodellen gebruikt om de specifieke werking van dit molecuul te onderzoeken. Uitzaaiingen in de hersenen worden nauwelijks behandeld, omdat veel medicijnen niet door de wanden van de hersenbloedvaten heen komen. Uit de muismodellen blijkt nu dat het gevonden molecuul dit wel kan.

Wanneer dit medicijn succesvol is bij klinische studies, kan het bijdragen aan een betere behandelmethode voor uitzaaiingen en tumoren in de hersenen. De huidige behandelmethoden bestaan voornamelijk uit steroïden, bestraling en operatie. In 2008 is er een klinische studie gestart met het toedienen van lapatinib naast de reguliere therapie.
Bron: National Cancer Institute

 

Bij sommige ziektes overreageert het immuunsysteem om het virus te verslaan, erger dan het virus zelf. Dit gebeurt vaak in de longen. Deze raken geïnfecteerd als het immuunsysteem overreageert en niet tijdig onder controle wordt gekregen. Uiteraard worden de symptomen van de ziekte alleen maar heftiger. Dit gebeurt onder andere regelmatig bij het influenzavirus, astma en darminfecties. 

De nieuwe studie, gedaan door onderzoekers van het Imperial College London, laat zien hoe de overactiviteit van de immuuncellen in de longen door gebruikmaking van specfieke moleculen en recpetoren kan worden voorkomen. Een proef met muizen toonde aan dat bij toediening van deze repectoren en moleculen, ze minder gewicht verloren en minder luchtweginfecties vertoonden. Het influenzavirus was na zeven dagen daarnaast niet aanwezig in de longen, maar het virus zelf was weg. Deze behandeling lijkt dus geen invloed te hebben op de taak van het immuunsysteem om het virus zelf te onderdrukken. Alleen de overreactie wordt te lijf gegaan.

De onderzoekers hopen dat er een therapie voor mensen kan worden ontwikkeld dat het immuunsysteem stopt met vechten wanneer dat dus niet langer nodig is. Dit vermindert de symptomen en de schade dat het immuunsysteem kan aanrichten in de longen.
Bron: sciencedaily.com

 

De commissie onderstreept echter dat er op dit gebied nog niet voldoende wetenschappelijk onderzoek is gedaan en mogelijke bezwaren niet kunnen worden uitgesloten. Ook geeft de commissie aan dat er nog teveel gezondheidsproblemen zijn bij gekloonde dieren om klonen een volwaardig alternatief te laten zijn voor regulier gefokte dieren.
 

Het medicijn, Abiraterone, kan mogelijk tot 80 procent van de patiënten helpen die een dodelijke vorm van prostaatkanker heeft en bij wie chemotherapie niet aanslaat. Het medicijn houdt de hormonen tegen die de kankercellen voeden. Het Institute of Cancer Research hoopt dat het medicijn binnen twee tot drie jaar verkrijgbaar is in simpele pilvorm. Prostaatkanker is bij mannen de meest voorkomende vorm van kanker.
 

Onderzoek met muizen toont aan dat immunosuppressiva, medicijnen die het afweersysteem van de patiënt onderdrukken om afstoting tegen te gaan, de kans op tumoren vergroot. De onderzoekers geven aan dat bij de behandeling van transplantatiepatiënten moet worden gekeken naar de balans tussen het risico van afstoting en het voorkomen van ernstige bijwerkingen.
 

De onderzoekers gebruiken virussen om de nieuwe combinatie van genen in de hersenen van dieren te injecteren. De gencombinatie stimuleert de aanmaak van dopamine, de stof die bij de ziekte van Parkinson niet of nauwelijks wordt aangemaakt. De resultaten laten zien dat de behandeling op diermodellen zeer effectief is voor een periode van maanden of zelfs jaren.
 

Het doel is de oorzaak van de ziekte bij mensen via de hond te vinden. Maar ook behandeling of preventie van ernstige ziekten voor de hond komt binnen handbereik. Een aantal hondenrassen, zoals bijvoorbeeld de Berner Sennenhond of Retrievers, heeft aanleg voor één of meer specifieke tumorziekten. Een groot deel van de genen van de hond komt overeen met de genen van de mens. Hierdoor kunnen bevindingen uit het onderzoek bij dieren worden vertaald naar de humane geneeskunde.
Bron: ANP
 

Samen met Stichting Informatie Dierproeven en GIRCOR (Groupe Interprofessionnel de Réflexion et de Communication sur la Recherche) heeft de EFPIA, de Europese koepelorganisatie van farmaceutische industrie, deze informatie op overzichtelijke wijze beschikbaar gemaakt voor het Europese publiek.
 

In preklinische studies met muizen bleek dat tumoren veel minder hard waren gegroeid bij de groep die de combinatiebehandeling had ondergaan. De andere groep kreeg alleen één van de componenten toegediend. Daarnaast bewees deze gecombineerde behandelmethode niet giftig te zijn; de muizen behielden hun lichaamsgewicht en vertoonden nauwelijks bijwerkingen.

‘Gemuteerde p53-eiwitten in tumorcellen spelen in kankeronderzoek een sleutelrol. Dit eiwit wordt in 50% van de borstkankergevallen gevonden,’ aldus Salman Hey, professor  biomedische wetenschap aan College of Veterinary Medicine and the Dalton Cardiovascular Research Center. “De uitkomsten van deze studie zijn veelbelovend en laten de brede mogelijkheden van borstkankerbestrijding zien.” Het onderzoek is gepresenteerd op de 98e Annual American Association of Cancer Research Meeting.

Bron: Sciencydaily.com

 

Onderzoek met muizen toont aan dat het geheugen verbeterd als een deel van het immuunsysteem wordt geblokkeerd. Verder onderzoek moet uitwijzen of dit hetzelfde effect sorteert bij mensen.
 

Onvoldoende doorbloeding, ook wel ischemie, is een ernstige en soms dodelijk situatie zoals na een hersenbloeding of een hartaanval. Bij dagelijkse toediening van een dosis natriumnitriet herstelde de bloedtoevoer in beschadigd weefsel binnen drie tot zeven dragen, een fractie van de tijd die anders nodig is. Natriumnitriet is een bekende chemische stof die gebruikt wordt als conserveringsmiddel. Het onderzoek is gepubliceerd in de Proceedings of the National Academy of Sciences.
 

De onderzoekers namen progenitorcellen van de blaas van proefdieren. Deze cellen liggen in het blaasweefsel te wachten tot en een beschadiging optreedt die ze vervolgens herstellen door zich om te vormen tot echte blaasweefselcellen. Dit blijken ze ook te doen in het laboratorium waar ze groeien op een vorm met het model van een blaas. Eenmaal volgroeid wordt de nieuwe blaas getransplanteerd. Dit is met succes gebeurd bij zeven grote zoogdieren. De nieuwe blaas werkt normaal en wordt niet afgestoten. De behandeling is van belang voor mensen die als gevolg van kanker hun blaas kwijtraken. De eerste proeven bij mensen beginnen binnenkort. De nieuwe techniek is gepresenteerd tijden een urologiecongres in Orlando.
 

De ziekte van Duchenne is een ongeneeslijke erfelijke aandoening waarbij spierweefsel wordt afgebroken. Patiënten zijn doorgaans vanaf hun twaalfde levensjaar gebonden aan de rolstoel. Hartfalen is meestal de oorzaak van vroegtijdig overlijden. In een studie met muizen hebben Canadese onderzoekers aangetoond dat de actieve stof, sildenafil, de afbraak voorkomt van lichaamseigen stoffen die een rol spelen bij het in tact houden van spierweefsel. Omdat over Viagra al veel bekend is, kan een onderzoek bij Duchenne patiënten snel starten. Het onderzoek is gepubliceerd in de Proceedings of the National Academy of Sciences.
 

Het weefsel van de luchtwegen kan beschadigd raken, bijvoorbeeld door het inademen van rook of door langdurige toepassing van kunstmatige beademing. De onderzoekers brachten gezonde cellen uit het longweefsel met een soort gelatinepleister aan rond de beschadigde delen die daardoor herstelden. Het onderzoek is gedaan bij konijnen. De studie is gepubliceerd in Proceedings of the National Academy of Sciences.
 

De onderzoekers, verbonden aan de Universiteit van Melbourne,  mengden bloedcellen en stamcellen van apen met kleine deeltjes van het virus. Daarna injecteerden ze het mengsel als vaccin bij de apen. Tot ruim een jaar na de vaccinatie bleek de virusconcentratie tien keer zo laag als bij niet gevaccineerde apen. Het middel geneest dus niet maar vermindert de kans op ernstige infecties die kenmerkend zijn voor een HIV-besmetting. Testen bij mensen zijn in voorbereiding. Het grote probleem is dat het vaccin moet worden kort na een HIV-besmetting als het virus zich nog niet sterk heeft vermenigvuldigd. De meeste patiënten melden zich echter pas bij de arts als de eerste acute infecties optreden. Het onderzoek is gepubliceerd in PLoS.
 

Van Stat3 is bekend dat hoge concentraties leiden tot ontstekingen die uiteindelijk kunnen leiden tot tumorvorming. De onderzoekers hebben vastgesteld dat IL-11 is te blokkeren met geneesmiddelen. Maagkanker is wereldwijd een van de meest voorkomende vormen van kanker. Het onderzoek is gepubliceerd in The Journal of Clinical Investigation.
 

Het systeem wacht nog op Europese goedkeuring.
 

Ter Horst schrijft dat in een brief namens alle betrokken ministers aan negen organisaties van patiënten, wetenschappers en brancheorganisaties die betrokken zijn bij biomedisch onderzoek. De minister beklemtoont het belang van dergelijk onderzoek, zowel voor de gezondheidszorg als voor de Nederlandse kenniseconomie. Zij wijst ook op het belang van goede voorlichting over dierproeven, waarbij ook aandacht moet zijn voor het beleid gericht op vervangen, verminderen en verfijnen.
 

Levercirrose ontstaat als cellen in de lever collageen gaan afscheiden. De lever verhardt en kan niet meer functioneren. Cirrose ontstaat als gevolg van hepatitis of overmatig alcoholgebruik. Een levertransplantatie is tot nu toe de enige remedie. Het onderzochte middel blokkeert de vorming van collageen en breekt het al aanwezige collageen af. De lever maakt daarna gezond nieuw weefsel aan.
 

Onderzoekers van de universiteit van Yale hadden al eerder ontdekt dat er botweefsel gaat groeien als beenmerg is weggehaald. Doorgaans wordt het nieuwe botweefsel 'opgegeten' door zich herstellend beenmerg. Toen de ratten echter PTH kregen toegediend bleef het botweefsel en herstelden een in het bot geboord gaatje zich van binnenuit. De behandeling opent perspectief voor het laten herstellen van botbreuken bij mensen zonder operatie. De studie is gepubliceerd in The New Scientist.
 

Duitse en Amerikaanse wetenschappers hebben in een onderzoek bij muizen vastgesteld dat in de longen een genetische verandering optreedt die leidt tot een lagere zuurgraad in de cellen. Deze zijn daardoor niet meer in staat de vetachtige stof ceramide onder controle te houden. In dat verstoorde klimaat gedijen bacteriën die longontsteking veroorzaken. Een veel gebruikt geneesmiddel tegen depressiviteit blokkeert ceramide. De onderzoekers wijzen er op dat nadere studies nodig zijn om de juiste dosering te vinden bij cystic fibrosis. Het onderzoek is gepubliceerd in Nature Medicine.
 

De onderzoekers van het Memorial Sloans-Kettering Institute in New York kloonden muizen en gebruikten de embryo's om stamcellen te oogsten die vervolgens werden vermenigvuldigd en ontwikkeld tot hersencellen. De muizen die met eigen stamcellen werden behandeld herstelden van Parkinson. De behandeling gaf veel minder ontstekingsreacties en andere bijwerkingen te zien dan behandeling met vreemde stamcellen.
 

Dat antwoordden verscheidene ministers dinsdag op vragen van de VVD. Dierproeven die nodig zijn voor Nederlands onderzoek vinden ook steeds meer plaats in landen waar de regels minder streng zijn dan in Nederland. De acties tegen dierproeven frustreren de ambitie van Nederland om voorop te lopen in de biomedische wetenschap. Het kabinet maakt zich zorgen over de intimidatie van mensen die met dierproeven te maken hebben. Politie en justitie zijn al enige tijd bezig dierenactivisme harder aan te pakken. Daarnaast blijft het kabinet ernaar streven onderzoek met proefdieren te verminderen of minder belastend voor de proefdieren te maken.
 

Het Japanse vaccin zet aan tot de vorming van antistoffen in de slijmvliezen van de neus, de keel en de longen waar het griepvirus naar binnen komt. Het blijkt effectief tegen verscheidene varianten van het virus, waaronder de dodelijke H5N1 variant. Het vaccin is als spray ontwikkeld omdat het dan eenvoudiger is mensen in ontwikkelingslanden te behandelen. Gebruik van naalden is daar soms problematisch.
 

Het Thyroide Stimulating Hormone (TSH) wordt al gebruikt als geneesmiddel voor mensen bij wie de schildklier onvoldoende werkt. Bij onderzoek op de Mount Sinai School of Medicine in New York is nu ontdekt dat het hormoon botafbraak tegengaat en zelfs tot herstel van botweefsel leidt. Het lichaam vervangt voortdurend oud botweefsel door nieuw. Dat proces werkt op hogere leeftijd minder goed, met name bij vrouwen na de overgang. Nader onderzoek moet uitwijzen of de effecten die bij ratten en muizen zijn gevonden ook bij mensen optreden en of een veilige dosering is te vinden. TSH kan namelijk de schildklier overactief maken en dat brengt risico's met zich mee. Het onderzoek is gepubliceerd in de Proceedings of the National Academy of Sciences.
 

Nano-emulsies zijn ontwikkeld in de cosmetica industrie. Met deze emulsies kunnen stoffen door de huid dringen. De emulsies bestaan uit minuscule druppeltjes sojaolie in water. De onderzoekers hebben nu deeltjes van het HIV-virus aangebracht op de oliedruppeltjes. Het vaccin wordt in de neus gesprayd en roept afweerreacties op in slijmvliezen van neus en longen. De volgende stap is het testen van het vaccin op apen. De onderzoekers wijzen er op dat de vaccinatietechniek geen oplossing biedt voor het probleem van de evolutie van het HIV-virus
 

Onderzoekers verbonden aan de universiteit bij Tampa onderzochten het hormoon, dat zorgt dat bloedvaten open blijven en de bloeddruk op peil, eerst op celkweken. Daarbij bleek dat het hormoon binnen 24 uur tot 98% van de kankercellen vernietigde. Nader onderzoek bij muizen met menselijk borst- en alvleesklierkanker liet zien dat tumoren slonken tot 2% van hun oorspronkelijke omvang. Geen van de muizen stierf aan kanker. Uiteindelijk gingen ze dood door ouderdom. Er waren geen bijwerkingen. Een Amerikaans bedrijf treft nu voorbereidingen voor onderzoek bij mensen. De studie is gepubliceerd in ScienceDaily.
 

De onderzoekers brachten stamcellen in de hersenen van 10 ratten. Daar ontwikkelden ze zich tot drie verschillende typen hersencellen. Er was geen sprake van ongecontroleerde groei of tumorvorming. Na de transplantatie herstelden de ratten grotendeels van verlammingsverschijnselen in de voorpoten. De onderzoekers hopen op een termijn vijf jaar de eerste proeven bij mensen te kunnen doen. Het onderzoek is gepubliceerd in PLoS ONE.
 

Bij de muizen met hemofilie werden gezonde levercellen in de lever gebracht. Na drie maanden was het aantal gezonde levercellen flink toegenomen en produceerden ze stollingsfactor VIII die bij hemofiliepatiënten ontbreekt. De onderzoekers noemen het belangrijk dat nu ook bij mensen de aandacht volledig kan worden gericht op de cellen die factor VIII aanmaken. Het onderzoek is gepubliceerd in de Journal of Clinical Investigation.
 

Bij hartfalen slaagt het hart en niet in voldoende pompkracht te ontwikkelen. Patiënten worden kortademig en sterven vaak binnen enkele jaren. De onderzoekers ontdekten dat bij grote inspanning de calciumkanalen in de spieren beginnen te lekken. De spieren kunnen zich dan niet meer goed samentrekken. Met een experimenteel geneesmiddel werd het lekken van calcium tegengegaan. Muizen konden met dit middel veel langer in een tredmolen rennen dan gebruikelijk. Onderzoek bij patiënten is in voorbereiding. Het onderzoek is gepubliceerd in de Proceedings of the National Academy of Sciences.
 

Uitzaaiingen van kanker zijn een belangrijke doodsoorzaak en er is weinig bekend over hoe kankercellen zich vanuit de tumor verplaatsen naar andere delen van het lichaam. De doorzichtige zebravissen zijn een kruising van twee halfdoorzichtige soorten. De nieuwe vis maakt geen pigment aan en blijft zijn leven lang doorzichtig. Het eerste experiment met de vissen is het bestuderen van de verspreiding van melanoom, een agressieve vorm van huidkanker. Het onderzoek is gepubliceerd in Cell Stem Cell.
 

Vaccins op basis van een klein stukje DNA zijn een belofte voor de toekomst. Zo is er een vaccin op basis van een stukje DNA van het humaan papillomavirus dat baarmoederhalskanker veroorzaakt. Duitse onderzoekers hebben nu ontdekt dat zo'n vaccin kan worden toegediend via een tatoeage. Het gebruik van de trillende naald veroorzaakt een beschadiging van de huid en een ontstekingsreactie die het afweersysteem aanzet tot actie. Bij de onderzochte muizen bleek een tatoeage 16 keer meer antilichamen op te wekken dan een injectie. Nadeel is dat de tatoeage pijnlijker is dan de injectie.
 

Dat is de boodschap van acht organisaties van patiëntenverenigingen, wetenschappelijk onderzoek en geneesmiddelenfabrikanten, verwoord in een brandbrief die vandaag aan alle betrokken ministers is gezonden. De organisaties vragen het kabinet ondubbelzinnig steun te betuigen aan onderzoekers. Er is sprake van een verslechterend onderzoeksklimaat in ons land, terwijl innovatie van grote betekenis is voor nieuwe ontwikkeling in de medische wetenschap. De recente bedreiging van directieleden van een projectontwikkelaar en lokale overheden in Venray rondom de bouw van een wetenschapspark is de directe aanleiding voor de gemeenschappelijke oproep. Afgelopen jaar hebben tientallen van dergelijke acties en bedreigingen plaatsgevonden. Voor de betrokkenen is de maat nu vol. "Wij vinden dat het kabinet hier een bijzondere verantwoordelijkheid heeft. De overheid stelt niet alleen veel dierproeven wettelijk verplicht, maar bepaalt ook de regels, verleent de vergunningen en houdt toezicht. Bovendien is de overheid de grootste financier van dierproeven in Nederland en zijn de meeste onderzoekers werkzaam in de publieke sector", aldus de brief. De initiatiefnemers beklemtonen dat het kabinet veel waarde hecht aan de biomedische wetenschap in ons land. "Het gaat daarbij niet alleen om ingrijpende verbeteringen in diagnostiek en behandeling van patiënten, maar ook om de versterking van de nationale kennisbasis en de industrie. Voor de vooruitgang in het biomedisch onderzoek in Nederland is het onontbeerlijk dat de noodzakelijke dierproeven hier op verantwoorde wijze kunnen blijven plaatsvinden".
 

De Commissie wijst er op dat mensapen al sinds 1999 niet meer worden ingezet als proefdier. Andere apen, vooral zijdeaapjes en bavianen, zijn vooralsnog onmisbaar in het onderzoek naar infectieziekten en verouderingsziekten. De Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) heeft 17 epidemische ziekten aangewezen die bij voorrang moeten worden aangepakt. Bij 12 ervan is het gebruik van apen in het onderzoek naar vaccins en medicijnen noodzakelijk. De Commissie wijst er op dat het Parlement in een resolutie het WHO-programma heeft onderschreven. Volgens de Commissie is de wetenschap nog niet zo ver dat al een moment kan worden aangewezen waarop proeven met primaten niet meer nodig zijn.
 

De onderzoekers richten zich op de T-cellen in het afweersysteem. Een behandeling met HDAC-remmers, die gebruikt worden bij de behandeling van kanker, beïnvloedt het afweersysteem zodanig dat het een getransplanteerd orgaan aanvaardt. Na twee weken konden de muizen zonder medicatie. Mensen die een donororgaan hebben gekregen moeten nu levenslang geneesmiddelen slikken die het afweersysteem onderdrukken.
 

De onderzoekers zijn verrast door dit resultaat. Eerdere kleine buitenlandse studies toonden aan dat probiotica infectieremmend zou werken bij acute alvleesklierontsteking. Ook diverse studies met ratten wezen in die richting. De onderzoekers denken dat drie factoren in samenhang een rol hebben gespeeld: het feit dat de patiënten leden aan orgaanfalen, het feit dat ze op de intensive care lagen en het feit dat de probiotica samen met sondevoeding direct in de dunnedarm werd gebracht. Nadere analyses moeten uitwijzen wat exact de oorzaak is van de verhoogde sterfte.
 

Bij spierdystrofie worden spieren afgebroken. Patiënten worden zelden ouder dan 30 jaar. Onderzoekers aan de Universiteit van Texas hebben het gen Pax3 in stamcellen van muizen zo gemodificeerd dat de cellen zich uitsluitend ontwikkelden tot spiercellen. Deze zijn direct ingespoten in de spieren van muizen met dystrofie. Daar vermenigvuldigden ze zich en herstelden de spierfunctie. Aldus het persbureau AFP.
 

Britse onderzoekers vervingen bij muizen de normale darmflora door menselijke darmflora en gaven ze daarna voeding met 'goede' bacteriën (probiotica). Hoewel de hoeveelheid bacteriën in de voeding zeer klein is in verhouding met de totale darmflora, blijken ze toch effect te hebben op de spijsvertering. De opvallendste verandering is dat galzuren minder effectief worden zodat het lichaam minder vet opneemt. Het onderzoek is gepubliceerd in ScienceNOW.
 

Onderzoekers in het Amerikaanse Dallas geven de muizen zeven dagen achtereen met de geneesmiddelen tenofovir and emtricitabine die veel gebruikt worden bij de behandeling van AIDS. Daarna werden de muizen vaginaal besmet met HIV. Het virus slaagde er niet in zich in de muizen te nestelen en te vermenigvuldigen. Het onderzoek is gepubliceerd in PLoS Medicine met de uitdrukkelijke vermelding dat dit resultaat bij muizen niet betekent dat eenzelfde beschermend effect optreedt bij mensen.
 

De giftigheidstest zijn jarenlang uitgevoerd met knaagdieren om de minimale dodelijke dosis van een experimenteel medicijn te kunnen bepalen. Uit omvangrijk onderzoek bij de achttien bedrijven en instellingen is gebleken dat andere tests nauwkeuriger zijn. Dit betekent dat  jaarlijks 15.000 minder muizen en ratten zullen worden ingezet bij medicijnenonderzoek. Volgens The Financial Times zijn toezichthouders, ook in Amerika en Japan, geïnformeerd over het initiatief en hebben zij geen bezwaren geuit.
 

Van Helicobacter pilory was al bekend hij maagzweren veroorzaakt. Het bestrijden van de besmetting met antibiotica is dan ook een belangrijk wapen in de strijd tegen maagzweren. Bij celkweken was ook al aangetoond dat de bacterie kankerverwekkende eigenschappen heeft. Onderzoekers aan de universiteit van Hokkaido hebben nu bij genetisch gemodificeerde muizen aangetoond dat het eiwit CagA de boosdoener is. Het onderzoek is gepubliceerd op de internetsite van Proceedings of the U.S. National Academy of Sciences.
 

Volgens het Haarlems Dagblad besloot Van der Looy zich terug te trekken nadat tijdens de Kerstdagen woningen van directieleden waren beklad. In een persbericht op zijn website zegt Van der Looy dat acties 'bedreigende en onacceptabele' vormen hebben aangenomen. Het Dieren Bevrijdingsfront heeft de acties geclaimd. In het Verenigd Koninkrijk is gelijktijdig opschudding ontstaan omdat prof. Colin Blakemore bij zijn afscheid als hoofd van de Medical Research Council opnieuw is gepasseerd voor een onderscheiding. Uit uitgelekte documenten blijkt dat de commissie die onderscheidingen toekent Blakemore passeerde omdat hij het belang van dierproeven altijd heeft verdedigd, ondanks bedreigingen aan zijn adres. In een commentaar noemt dagblad The Guardian het besluit laf en hypocriet.
 

Het is al langer bekend dat er stoffen zijn die zenuwcellen tot groei aanzetten. De meeste lossen echter op in water en werken dus niet lang. Christiane Gumera en Yadong Wang van het Georgia Institute of Technology, ontwikkelden een molecuul waarop zij een stof aanbrachten die lijkt op de neurotransmitter acetylcholine. Hiermee konden ze zenuwcellen van ratten zes dagen achtereen laten groeien met een snelheid van 0,7 millimeter per dag. De vinding kan belangrijk zijn voor het herstel van beschadigingen in het centrale zenuwstelsel. Het onderzoek is gepubliceerd in het tijdschrift Advanced Materials.
 

Dankzij onderzoek met proefdieren hopen de wetenschappers een stap verder te komen in het ontdekken van nieuwe geneesmiddelen of het vinden van de oorzaak van een ziekte. Aansprekend voorbeeld is het onderzoek van prof. dr. Jan Paul Medema (UvA/AMC) die met behulp van muizen onderzoekt of hij bepaalde kankercellen kan aanvallen. Dat bijna een kwart van de projecten dierexperimenteel onderzoek omvat, bewijst het grote wetenschappelijk belang ervan. De subsidie bedraagt maximaal 1.250.000 euro. Hiermee moet de onderzoeker in vijf jaar tijd een eigen onderzoeksgroep opbouwen. De Vici-subsidie is bestemd voor excellente, zeer ervaren onderzoekers die met succes een vernieuwende onderzoekslijn hebben ontwikkeld. De wetenschappers behoren tot de top van hun onderzoeksveld. Daarnaast hebben ze bewezen dat ze als coach voor jonge onderzoekers kunnen optreden.

 

 

De ziekte van Batten-Spielmeyer-Vogt (BSV) is een voortschrijdende zenuwafbrekende aandoening die wordt gekenmerkt door blindheid, epilepsie en dementie en leidt tot een vroegtijdige dood. Patiënten worden doorgaans niet ouder dan 20 jaar. De onderzoekers vonden dat bij muizen met de ziekte de AMPA receptoren in de hersenen bijzonder actief zijn. Door deze te blokkeren herstelden de muizen gedeeltelijk. De onderzoekers hebben de hoop dat het geneesmiddel Talampanel dat nu in onderzoek is voor behandeling van epilepsie ook werkt bij de ziekte van Batten. Talampanel is het eerste epilepsiemedicijn dat ook gericht is op het blokkeren van de AMPA receptoren. De studie verschijnt in het tijdschrift Experimental Neurology.
 

Het centrum ontvangt nu bijna 3 miljoen Euro voor onderzoek naar vervanging, vermindering en verfijning van dierproeven. Dat loopt de komende jaren op naar 6 miljoen euro. Het Britse centrum is vergelijkbaar met het Nederlandse Centrum Alternatieven voor Dierproeven.
 

De onderzoekers van het Whitehead Institute for Biomedical Research namen bij muizen huidcellen af. Met behulp van virussen werden de cellen veranderd in stamcellen. Daarin vervingen de onderzoekers het deel van het DNA dat de sikkelcelziekte veroorzaakt door gezond DNA. De cellen werden daarna wederom met behulp van virussen omgezet in beenmergcellen die bloedcellen produceren. Deze werden daarna ingespoten bij de muizen die volledig genazen. De onderzoekers benadrukken dat nu alleen is aangetoond dat de techniek werkt. Het gebruik van virussen maakt de techniek nog ongeschikt voor toepassing bij mensen. Het onderzoek is gepubliceerd in Science.
 

De onderzoekers hebben een synthetische versie van VGF getest. De stof bleek een sterk anti depressief effect te hebben op muizen die in een stress situatie waren gebracht. VGF heeft een totaal ander werkingsmechanisme dan de bestaande antidepressiva en kan daarom een aanwinst zijn in het therapeutische arsenaal. Het onderzoek is gepubliceerd in Nature Health.
 

Het Par-4 gen is in de menselijke prostaat ontdekt door de Britse radioloog Vivek Rangnekar. Het gen vernietigt kankercellen en laat andere ongemoeid. Het gen is ingebracht in een bevruchte eicel van een muis die in een draagmoeder werd geplaatst. De daaruit gefokte generaties muizen blijken volledig gezond te zijn en ouder te worden dan hun gewone soortgenoten. Een bewijs dat het gen geen schade aanricht aan normale cellen. Tegelijkertijd blijken de muizen immuun zelfs voor de meest agressieve vormen van kanker. De onderzoekers hopen uiteindelijk uit stamcellen een middel te ontwikkelen dat kanker bestrijdt zonder de ernstige bijwerkingen die bestraling en chemotherapie kennen. Ze benadrukken dat er nog een lange weg te gaan is. De studie is gepubliceerd in het tijdschrift Cancer Research.
 

Onderzoekers in Seattle, onder leiding van Nobel prijswinnaar Linda Buck onderzochten het effect van 88.000 stoffen op de levenduur van de worm C elegans. Bij 115 stoffen is gevonden dat zij het leven verlengen. De andere stoffen hadden geen of een levensverkortend effect. Het effect van toediening van de antidepressiva is gelijk aan het effect van een beperkte inname van voeding, waarvan al eerder is aangetoond dat het de levensverwachting verhoogt. De studie is gepubliceerd in Nature.
 

In onderzoek bij muizen stelden wetenschappers van het kinderziekenhuis van Cincinnati van dat ontstekingscellen zich in gewichten kunnen nestelen in een fibrine matrix. Een speciale receptor, aMB2, brengt de verbinding tot stand. Een geneesmiddel dat in de gewrichten de samenvoeging van ontstekingscellen en fibrine kan tegengaan zou de ontwikkeling van reuma kunnen remmen en wellicht ook van belang zijn voor andere ontstekingsziekten zoals multiple sclerose. Het onderzoek is gepubliceerd in de Journal of Clinical Investigation.
 

Amiloride blokkeert de opbouw van een hoog calcium niveau in het lichaam. Onderzoekers aan de universiteit van Oxford ontdekten dat een hoog calcium niveau schadelijk is voor zenuwcellen. Ontstekingsreacties leiden uiteindelijk tot het uitvallen van spieren. De onderzoekers bekijken nu welke dosis geschikt is voor mensen met beginnende multiple sclerose. De eerste klinische proeven beginnen volgend jaar. Het onderzoek is gepubliceerd in Nature Medicine.
 

Het onderzoek in Sidney was opgezet om te kijken of er iets gedaan kan worden aan het wegvallen van de eetlust bij mensen met kanker. Ze verliezen daardoor snel lichaamsgewicht en hunnen dan niet of moeilijk herstellen. Het vinden van de mogelijkheid het controlerende eiwit aan en uit te zetten biedt nu ook perspectief voor mensen met overgewicht. Bij hen kan het eiwit mogelijk worden uitgezet. De onderzoekers werken nu aan menselijke antilichamen om het eiwit te kunnen besturen. Het onderzoek is gepubliceerd in Nature Medicine.
 

Essers verricht onderzoek naar herstel van breuken in het DNA. Soms gaat dat herstel mis en ontstaan er tumoren. Een gen genaamd MUS-81 is betrokken bij de reparatie van DNA. Om te zien welke rol dit gen precies speelt, probeerde Essers muizen te fokken waarin het is uitgeschakeld.

Dr. Essers: 'Tijdens ons onderzoek gebeurde iets onverwachts: de muizen gingen direct dood als je ze voorzichtig oppakte. Medewerkers van de afdeling Pathologie keken of de muisjes tumoren hadden, maar dat bleek niet het geval. Bij nader onderzoek bleek dat de muizen een scheur hadden in de aora. Deze dodelijke aandoening komt ook bij mensen voor. Ik realiseerde me opeens dat naast MUS-81 het gen Fibuline-4 ligt, dat een rol speelt bij de instandhouding van de aorta-wand. We hadden per ongeluk dit gen uitgeschakeld.'
De aortawand van een gezonde muis bestaat uit zeven laagjes die glad tegen elkaar aan liggen. Bij de dode muis liggen de lagen slordig, er zit veel ruimte tussen en ze kronkelen alle kanten op. De aorta is te lang en dik, en kwetsbaar voor scheuren. Ook ontstaan er dwarsverbindingen tussen de lagen die niet goed zijn aangelegd. Dat alles wordt veroorzaakt door een teveel aan het stofje TGF-beta. Dit overschot ontstaat als het Fibuline-4 gen niet goed werkt. Bij mensen gebeurt dit waarschijnlijk ook.
De 'aneurysma muis' biedt mogelijkheden te onderzoeken of deze levensbedreigende aandoening vroegtijdig is op te sporen en mogelijk te behandelen door het overschot aan TGF-beta weg te vangen. Dit meldt de Erasmus MC Monitor.

 

Het onderzoeksprogramma, waaraan ook vijf andere instellingen meewerken, omvat 54 miljoen euro voor de komende vijf jaar. Daarvan betaalt de overheid 25 miljoen. De instellingen investeren 29 miljoen. Het programma richt zich vooral op het testen van chemische stoffen. In het kader van het Europese REACH project moeten de komende jaren ruim 30.000 chemische stoffen op veiligheid worden onderzocht. Zonder alternatieven zou dat miljoenen proefdieren kosten. Dit meldt het dagblad Trouw.
 

Onderzoekers van de Mount Sinai School of Medicine in New York plaatsten met griep besmette cavia's naast onbesmette. Bij een luchtvochtigheid van 20 tot 35% en bij een temperatuur van 5 graden raakten alle cavia's besmet. Zodra de temperatuur of de luchtvochtigheid omhoog gaan neemt het besmettingsgevaar af. De onderzoekers betwijfelen of er in de praktijk iets te doen valt aan griepbesmetting. Het kunstmatig hoog houden van de luchtvochtigheid in gebouwen waar veel mensen zijn zou de kans op griep kleiner maken maar juist gunstig zijn voor andere ziekteverwekkers als schimmels en bacteriën. Dit meldt Science.
 

De Wet op de Dierproeven zal worden aangepast als de Europese Richtlijn over dierproeven is herzien. Dat proces is gaande. De belangrijkste veranderingen die de Ministers voorstellen is het openbaar maken van de jaarverslagen van de Dierexperimentencommissies (DEC's). Vergunninghouders zouden ook in hun jaarverslag moeten rapporteren over onderzoeksprojecten die zij doen en waarom daarbij dieren moeten worden gebruikt.

Een tweede belangrijke verandering is dat het genetisch modificeren van dieren (meestal muizen) voor biomedisch onderzoek getoetst gaat worden door de DEC's. Nu geldt daarvoor nog een aparte procedure waardoor sprake is van een dubbele ethische toetsing.
 

Muizen lijken genetisch erg veel op mensen. Daarom worden ze veel gebruikt bij onderzoek naar menselijke ziektes. Onderzoek naar genetische mutaties bij laboratoriummuizen leidde onder meer tot nieuwe kennis van diverse aandoeningen. Bijvoorbeeld van Type 2 diabetes, een aandoening die steeds vaker in de Westerse wereld voorkomt, reumatoïde artritis en middenoorontsteking, een acute en pijnlijke aandoening waaraan duizenden kinderen lijden en die mogelijk tot permanente doofheid kan lijden.

Het succes van de vele onderzoeken zorgt ervoor dat de hoeveelheid aan beschikbare data enorm groot is. Het nieuwe consortium, gefinancierd door de Europese Unie, is van groot belang om deze data efficiënt te kunnen ontsluiten. Momenteel zijn de verschillende databases nog een brei aan gegevens die niet op elkaar aansluiten. Door de informatie eenvoudiger toegankelijker te maken kan onderzoek worden verricht op basis van bestaande gegevens en mogelijk het aantal dierproeven worden verminderd waarbij muizen worden gebruikt.

 

Het eiwit, genaamd PB1-F2, komt in veel varianten van het griepvirus voor, waaronder de H5N1 vogelgriep variant. Bij hoge concentraties van het eiwit in het griepvirus is het risico op bijkomende infecties, zoals longontsteking, vele malen hoger. Tijdens de Spaanse griep vielen de meeste doden door de gevolgen van longontsteking en niet door het griepvirus zelf. Volgens de wetenschappers kan door het meten van het PB1-F2 niveau in griepvirussen worden bepaald welke varianten het meeste gevaar voor de volksgezondheid kunnen gaan vormen.
 

Het onderzoek kan mogelijk leiden tot de ontwikkeling van medicijnen die het risico verminderen op cholesterol gerelateerde ziektes, zoals aderverkalking of Alzheimer. Het gen, genaamd SIRT1, voorkomt de ophoping van cholesterol. In hun onderzoek op muizen ontdekten de wetenschappers dat lage SIRT1 niveaus zorgen voor de ophoping van cholesterol in cellen die een belangrijke rol spelen bij de immuunafweer. Hoge SIRT1 niveaus zorgen er juist voor dat eiwitten worden aangemaakt die cholesterol uit de cellen en uit het lichaam verwijderen.
 

Deze zogeheten knock-outtechnologie, ontwikkeld eind jaren tachtig, maakt het mogelijk om muizen te gebruiken als proefdiermodellen voor allerlei menselijke ziekten. Hiermee zijn bijvoorbeeld kanker en diabetes tot in detail onderzocht. Ook heeft de vinding geleid tot grote nieuwe inzichten in de ontwikkelingsbiologie.

De laureaten zijn de Amerikaans-Italiaanse onderzoeker Mario Capecchi (70), de Amerikaan Oliver Smithies (82) en de Brit Martin Evans (66). Capecchi en Smithies werkten beiden aan een techniek waarmee een gen op een chromosoom kan worden vervangen. Evans ontwikkelde een techniek om embryonale stamcellen uit een muizenembryo te winnen. De combinatie van deze twee onderzoekslijnen leverde in 1986 een technologie waarmee onderzoekers specifiek elk willekeurig gen van muizen konden veranderen. De eerste publicaties over zulke zogeheten knock-outmuizen verschenen in 1989 in de wetenschappelijke bladen. Sindsdien heeft dit onderzoek een grote vlucht genomen. Gericht onderzoek met knock out muizen heeft bijgedragen aan vermindering van het aantal proefdieren.
 

De nog weinig ontwikkelde mesenchymale stamcellen uit het beenmerg zoeken de tumor op en brengen een genetische verandering aan in de tumorcellen. Deze gaan daarna zwerven en kunnen zich nestelen in de longen of de lever. Daar keren de tumorcellen terug tot hun oorspronkelijke genetische staat en is de uitzaaiing een feit. In de muizenstudie bleek dat proefdieren die mesenchymale stamcellen toegediend kregen, zeven keer meer uitzaaiingen hadden dan muizen die de stamcellen niet kregen. Bij de behandeling van AIDS wordt een medicijn gebruikt dat de activiteit van de mesenchymale stamcellen blokkeert. Dit medicijn is misschien ook bruikbaar om uitzaaiing van borstkanker tegen te gaan. De studie is gepubliceerd in het tijdschrift Nature.   
 

De onderzoekers stelden muizen bloot aan verhoogde concentraties ozon. Het resultaat was dat afweercellen afstierven en bacteriële ontstekingen een kans kregen. Het effect trad niet alleen op in de longen maar in het hele lichaam. De studie onderstreept de noodzaak van een goed milieubeleid om vorming van ozon tegen te gaan.
 

Bijna de helft (45,6 %) van de dierproeven in 2006 is verricht voor wetenschappelijk onderzoek naar bijvoorbeeld de oorzaak en behandeling van ziekten bij de mens, zoals kanker en hart- en vaatziekten. Bijna even groot (44,9%) was het aandeel voor de ontwikkeling, productie of ijking van sera, vaccins, geneesmiddelen en medische of diergeneeskundige producten. Dierproeven zijn ook ingezet om de mogelijke schadelijkheid van stoffen te onderzoeken ( 5,1%), voor onderwijs en training (2,0%) en voor diagnostiek (1,4%). Tweederde van het aantal dierproeven is verricht op muizen en ratten. Ongeveer een derde van het aantal muizen was genetisch gemodificeerd. Deze zijn vooral gebruikt voor onderzoek naar kanker bij de mens.
De inspectie stelt vast dat de welzijnsregels voor dierproeven ook vorig jaar goed zijn nageleefd bij de 81 instellingen die dergelijke proeven mogen doen.
 

Al sinds 1960 doet de nu gepensioneerde Stein onderzoek naar herstel van hersenbeschadigingen. Het was hem opgevallen dat vrouwelijke ratten bij hersenbeschadiging veel beter herstellen dan mannetjes. Na vele studies kwam Stein tot de conclusie dat het hormoon progesteron bijdraagt aan het herstel van beschadigd weefsel. Daarmee zette Stein de bijl aan de wortel van de stelling dat volwassen hersenen onveranderlijk zijn en zich niet kunnen herstellen. Nobelprijs winnaar Santiago Ramón y Cajal had die stelling in 1913 betrokken. Inmiddels heeft een eerste studie bij 100 mensen laten zien dat van de patiënt die oestrogeen kregen slechts 13% overleed als gevolg van hersenletsel terwijl dat bij de controlegroep ruim 30% was. Nu heeft Stein een subsidie van een kwart miljoen Dollar gekregen voor een studie bij 1000 patiënten. Dit meldt de Wall Street Journal.
 

Dit is de uitkomst van een onderzoek, uitgevoerd door wetenschappers van het Tulane National Primate Research Center. T-cellen zorgen voor continue weerstand tegen infecties. Eerder werd aangenomen dat plotselinge daling van deze cellen de laatste stadia van de ziekte AIDS inluidde: ineenstorting van het totale immuunsysteem met de dood als gevolg. Het team van de universiteit in Tulane stelde vast dat bij primaten, geïnfecteerd met simian immunodefiency virus (SIV), na een acute daling van het aantal T-cellen zich geen AIDS openbaarde. Afrikaanse groene apen herstelden bijvoorbeeld na enige tijd, ook toen het aantal T-cellen langere tijd laag bleef. De onderzoekers denken dat apen al duizenden jaren besmet zijn met SIV en dat het immuunsysteem zich daarop heeft aangepast. De mensen heeft die aanpassing nog niet kunnen maken.

De onderzoekers in Tulane stellen voor om te kijken of het immuunsysteem van mensen met een HIV-besmetting beter onder controle kan worden gebracht, zodat de progressie naar AIDS kan worden vertraagd. Bron: Journal of Immunology, September 2007.

 

Wetenschappers van het Britse nationale instituut voor alternatieven voor dierproeven verwachten dat de testen op menselijke celkweken het gebruik van proefdieren met 100.000 kunnen verminderen. Vorig jaar zijn in het Verenigd Koninkrijk 3,1 miljoen dierproeven uitgevoerd, het hoogste aantal in vijftien jaar. In Nederland worden jaarlijks rond 600.000 dierproeven gedaan.
 

Uit het onderzoek, uitgevoerd in ratten, blijkt dat er een samenhang bestaat tussen de hoeveelheid BPRP-eiwit in de alvleesklier en het optreden van een hoge bloedsuikerspiegel. Blootstelling aan stress lijkt van invloed op zowel het BPRP-niveau als op het ontstaan van diabetes. Nader onderzoek moet de link tussen depressie, stress en diabetes verhelderen. Lin ontdekte ook dat de mechanismen verschillend werken bij mannetjes en vrouwtjes ratten. Onderzoek naar depressie werd tot nu toe vooral gedaan bij mannetjes ratten. Lin vindt dat verbreding van het onderzoek naar vrouwtjes ratten geboden is.
 

De gebruikte bacteriën zijn genetisch gemodificeerd. Ze kunnen zich alleen vermenigvuldigen in een zuurstofarme omgeving. Snel groeiende tumoren zijn vaak zuurstofarm omdat de bloedvaatjes het groeitempo niet kunnen bijhouden. In dit zuurstofarme gebied scheiden de bacteriën gifstoffen af die de tumorcellen vernietigen. Volgens de onderzoekers zal de bacterietherapie altijd gecombineerd moeten worden met chemotherapie of bestraling. De resultaten van het onderzoek zijn gepresenteerd op een congres in Edinburgh. De therapie zal nu bij mensen worden getest.
 

In een onderzoek bij muizen hebben Amerikaanse onderzoekers ontdekt dat het gen MLL cruciaal is voor de omzetting van stamcellen in goed werkende bloedcellen. Als het gen is uitgeschakeld raakt de productie van bloedcellen ernstig ontregeld. De ontdekking heeft nieuwe aanknopingspunten voor de behandeling van agressieve vormen van leukemie. De studie is gepubliceerd in Cell Stem Cell.
 

De onderzoekster ontwierp een nieuw type polymeren nanodeeltjes, zogenaamde gestabiliseerde micellen. De eigenschappen en levensduur daarvan zijn volledig te sturen door de bouwstenen te variëren. Deze nanodeeltjes bleken zich in tumordragende muizen zeer goed in de tumor te verzamelen (6% van de geïnjecteerde hoeveelheid). Door een geneesmiddel te 'verpakken' in deze minuscule nanodeeltjes kan het geneesmiddel getransporteerd worden naar de aangetaste weefsels. De onderzoekster promoveert op 17 september in Utrecht.
 

Er zijn tientallen bedrijven actief in de markt voor proefdiervrije testen. De meeste ontwikkelen testen op basis van gekweekte menselijke huid- en levercellen. Andere houden zich bezig met de ontwikkeling van computermodellen. De belangrijkste toepassing is het testen van stoffen op giftigheid. Cosmeticaproducenten Proctor & Gamble en L'Oreal zeggen in de afgelopen 20 jaar meer dan een miljard Dollar in de ontwikkeling alternatieven te hebben gestoken. Volgens de New York Times zijn economische overwegingen de belangrijkste motor achter de ontwikkeling van proefdiervrije alternatieven. Dierproeven zijn kostbaar en hebben beperkingen. Volgens deskundigen uit de farmaceutische industrie blijkt 25% van de nieuwe geneesmiddelen bij mensen bijwerkingen te geven die in dierproeven niet zijn vastgesteld. Vaak betekent dit dat een middel van de markt moet worden genomen en dat is een enorme verliespost. Volgens David B Warheid van Dupont is het terecht dat overheden hoge eisen stellen aan de betrouwbaarheid van proefdiervrije testmethoden. Ook die hebben beperkingen. Zo liet een proef met nanodeeltjes van koolstof in de reageerbuis een alarmerend beeld zien van afstervende cellen. Toen ratten de nanodeeltjes inademden bleek het afweersysteem ze probleemloos uit de longcellen te verwijderen. Alan M. Goldberg, hoogleraar toxicologie en sinds 1981 hoofd van het Centrum voor Alternatieven van de John Hopkins Universiteit, noemt de ontwikkeling van proefdiervrije testen een van de meest complexe wetenschappelijke vragen. "Onze grootste teleurstelling is, dat niets sneller gaat dan we hadden verwacht."
 

Huid en kraakbeen kunnen al enige tijd gekweekt worden. Met spieren lukte dat nog niet omdat spierweefsel complex is opgebouwd. De onderzoekers gebruikten een microprint techniek om met eiwit fibronectine een patroon aan te brengen op een kunststof film. De hartcellen hechten zich aan het eiwitpatroon en vorm zo dunnen laagjes spierweefsel die weer aan elkaar kunnen groeien. Het doel van de onderzoekers is uiteindelijk ‘pleisters’ van spierweefsel te kweken die kunnen worden gebruikt om, bijvoorbeeld, een beschadigde hartspier te repareren. De studie is gepubliceerd in het tijdschrift Science.
 

Een veel toegepast geneesmiddel bij reuma is infliximab, dat de stof blokkeert die de ontsteking van de gewrichten veroorzaakt. Deze stof is bekend als de tumor necrose factor (TNF). De Amsterdamse onderzoekers gebruikten een gemodificeerd virus waarin een gen is ingebracht dat de receptor voor TNF blokkeert. Als het virus bij ratten wordt ingespoten in het ontstoken gewricht neemt de zwelling af en verdwijnt de ontsteking. De studie is gepubliceerd in Annals of the Rheumatic Diseases.
 

Onderzoeker aan de Universiteit van Michigan hebben de effectiviteit van het vaccin aangetoond. Zelf bij een besmetting met de miltvuurbacterie in een duizend maal hogere dosis dan normaliter dodelijk is, overleefden de proefdieren. Miltvuur, ook bekend als Antrax, is een potentieel biologisch wapen. Het voordeel van de neusspray is de gemakkelijkere toediening en het feit dat het vaccin niet gekoeld hoeft te worden.
 

Wetenschappers van het nationale kankeronderzoekscentrum in de Verenigde Staten hebben verschillende proteaseremmers getest op werkzaamheid tegen bepaalde vormen van kanker, waaronder longkanker. De tests zijn uitgevoerd op cellijnen en bij muizen. Van de zes geteste geneesmiddelen bleken er drie effectief tegen kanker. Het middel Viracept bleek het meest werkzaam. Het remt de groei van borstkankercellen die op geen ander geneesmiddel reageren. Omdat de proteaseremmers al zijn toegelaten op de markt, kan meteen met klinisch onderzoek bij kankerpatiënten worden begonnen. Het onderzoek is gepubliceerd in Clinical Cancer Research.
 

Het middel Fingolimod (FTY720) zorgt ervoor dat bepaalde ontstekingscellen, T cellen, niet in de bloedsomloop terecht kunnen komen. Het middel is al in een vergaand stadium van klinisch onderzoek voor patiënten met multiple sclerose en lijkt zeer effectief. Aan lopende studies doet ook het MS centrum van de Vrije Universiteit mee. Onderzoekers aan de Ohio State University testen het geneesmiddel nu voor andere toepassingen zoals het voorkomen van afstotingsreacties na transplantatie en de behandeling van leukemie. Bij muizen blijkt Fingolimod het ontstaan van leukemie te voorkomen en menselijke leukemiecellen te doden. Het onderzoek is gepubliceerd in The Journal of Clinical Investigation.
 

In levende cellen is het eiwit procaspase-3 aanwezig. Als het wordt geactiveerd verandert het in caspase-3 en zet de cel aan af te sterven. Bij kankercellen is dit proces verstoord. De onderzoekers hebben meer dan 20.000 stoffen getest en er uiteindelijk een gevonden die procaspase-3 direct activeert. Hoe hoger de concentratie van dit eiwit in de cel, hoe lager de dosering van het geneesmiddel kan zijn. Dit biedt de mogelijkheid van kankertherapie op maat. Het onderzoek is gepubliceerd in Nature Chemical Biology.
 

In het tijdschrift Immunity publiceren onderzoekers van het Rochester Medical Center in New York een studie naar de oorzaken van de fatale longontsteking. De bacterie is eerst onderzocht in laboratoriumschaaltjes en daarna bij muizen. De onderzoekers ontdekten dat de bacterie een giftige stof afgeeft die bloedingen veroorzaakt. Deze bloedingen zijn binnen 72 uur dodelijk. Bestrijding van de bacterie met antibiotica vergroot het probleem omdat uit dode bacteriën nog meer gif vrijkomt. 'Plasminogen activator inhibitor 1' ofwel PAI-1 maakt het gif onschadelijk en stopt de bloedingen. De stof kan met een spray in de longen worden gebracht. De onderzoekers willen een spuitbus ontwikkelen waarmee de stof in de omgeving van de patiënt wordt gebracht zodat deze gewoon kan worden ingeademd.
 

Ongeveer 5 % van de mannen en 11% van de vrouwen is allergisch voor stoffen die in contact komen met de huid. Het aantal stoffen dat een contactallergie kan veroorzaken is heel groot. De meest voorkomende allergenen zijn nikkel, chroom, cement, leer; geurstoffen en conserveermiddelen. Contactallergie veroorzaakt eczeem, een ontsteking van de huid, en blijft vaak levenslang. THC, de actieve stof in cannabis, remt de gevoeligheid voor allergenen in sterke mate. De studie is gepubliceerd in het tijdschrift Science.
 

Memantine is sinds 1983 internationaal op de markt. Artsen schrijven het voor bij matige of ernstige dementie. De Amerikaanse onderzoekers vonden dat muizen met het syndroom bijna net zo goed leren als gezonde muizen, als ze kort voor het leermoment memantine krijgen. Bij de proef ervoeren muizen een lichte elektrische schok als ze een bepaalde kamer binnen hun verblijf ingingen. Gezonde muizen en muizen die memantine toegediend hadden gekregen hadden meteen door wat er gebeurden en meden de kamer. Onbehandelde muizen bleken niets van hun ervaring geleerd te hebben. De resultaten van de studie zijn gepubliceerd in Neuropsychopharmacology, een uitgave van Nature. Omdat memantine al is toegelaten denken de onderzoekers snel een studie bij patiënten te kunnen gaan doen.
 

De ratten leerden de smaak van de zoetstof sacharine te associëren met lichamelijke malaise. De proefdieren meden daarom alles wat naar sacharine smaakte. Nadat met behulp van een enzymremmer het eiwit PKMzeta in de hersenen was geblokkeerd bleken de ratten te zijn vergeten wat ze hadden geleerd. Daarmee is aangetoond dat het langetermijngeheugen valt te beïnvloeden. Het onderzoek is gepubliceerd in Science.
 

Bij ongeveer de helft van alle vormen van menselijke kanker ontbreekt in de tumorcellen het gen p53 dat de stofwisseling regelt. Toediening van metformine dwingt de kankercellen hun stofwisseling anders te organiseren en vertraagt daardoor hun groei met 50%. In het onderzoek is gebruik gemaakt van muizen waarbij menselijke darmkankercellen waren ingebracht. De studie is gepubliceerd in het tijdschrift Cancer Research.

Metformine is al sinds 1959 internationaal op de markt voor de behandeling van ouderdomsdiabetes. Metformine vermindert de hoeveelheid glucose in het bloed en remt de eetlust. Uit medische statistieken was al bekend dat diabetespatiënten die metformine slikken minder vaak kanker krijgen dan patiënten die het middel niet gebruiken.

Omdat metformine al lang als geneesmiddel wordt gebruikt is veel bekend over de werking en de bijwerkingen. De onderzoekers verwachten daarom snel te kunnen overstappen op onderzoek bij mensen naar de effectiviteit van metformine bij vormen van kanker waarbij het gen p53 ontbreekt.
 

De lever breekt geneesmiddelen af. Onderzoek naar de effecten van geneesmiddelen op de lever is daarom belangrijk. Dierproeven zijn voor dergelijk onderzoek weinig geschikt omdat de afbraakprocessen van soort tot soort verschillen. Veel onderzoek gebeurt nu met levercellen van overleden mensen. Ook dat heeft beperkingen omdat de levercellen vaak zijn aangetast. De door muizen geproduceerde menselijke levercellen komen binnenkort op de markt.
 

Glaucoom ontwikkelt zich doorgaans op jongere leeftijd dan de ziekte van Alzheimer. Een verminderd gezichtsvermogen kan dus een vroeg signaal zijn voor naderende dementie. Tijdig onderkenning maakt het mogelijk de ontwikkeling van dementie af te remmen met geneesmiddelen. De volgende stap in het onderzoek is na te gaan of geneesmiddelen die nu worden ingezet bij beginnende dementie ook effectief zijn in het tegengaan van glaucoom. De studie is gepubliceerd in Proceedings of the National Academy of Sciences.
 

Het binnenoor registreert de beweging van het hoofd en zorgt voor evenwicht. De evenwichtsfunctie kan beschadigd raken door een aangeboren afwijking, bepaalde antibiotica, bestraling of hoofdletsel. Onderzoekers van het John Hopkins ziekenhuis tonen in het tijdschrift Transactions on Biomedical Engineering aan dat het mogelijk is het complexe driedimensionale evenwichtssysteem elektronisch na te bootsen. Chinchilla's met een verstoord evenwicht gingen weer normaal lopen. De prothese moet verder worden verkleind zodat hij uiteindelijk in het oor geïmplanteerd kan worden. Proeven bij mensen worden binnen enkele jaren gestart.
 

Deze cellen genaamd "Muller glial cellen", die de onderzoekers hebben ontdekt in de ogen van zebravissen, kunnen beschadigd netvlies van mensen herstellen. Schade aan het netvlies is in de meeste gevallen de oorzaak van blindheid. Onderzoekers hopen dat de resultaten van dit onderzoek zullen leiden tot behandeling binnen vijf a tien jaar.
 

Uit onderzoek op muizen komt naar voren dat 90 procent spontaan tumoren ontwikkelt als één exemplaar van dit gen verminderd werkt. Bij onderzoek op menselijke borstcellen die zijn aangetast door borstkanker, komt naar voren dat het gen geheel is uitgeschakeld of dusdanig gemuteerd is. Verder onderzoek moet uitwijzen of tekort aan het gen FOXP3 genetisch is bepaald.
 

Bestaande medicijnen kunnen de ontwikkeling van de ziekte vertragen, ze kunnen echter niet de reeds aangerichte beschadiging van de hersenen herstellen. De onderzoekers aan de St. Andrews Universiteit hebben aangetoond, dat het nieuwe medicijn het afsterven van de hersencellen tegengaat. Daarnaast verbeterd het medicijn het geheugen en de leercapaciteiten en reeds aangetaste hersencellen worden hersteld.
 

In de studie kregen ratten groeihormooninjecties rechtstreeks in de hersenen. Binnen zeven dagen waren de ratten helemaal hersteld. Dr. Arjan Scheepens van de Universiteit van Auckland geeft aan dat dit onderzoek op de lange termijn bij mensen gedaan kan worden.

Bij de ratten die zes weken lang groeihormonen kregen toegediend waren de motorische functies heel snel na de beroerte verbeterd. Dit onderzoek zou ook bij patiënten kunnen worden gedaan, groeihormonen worden immers al veilig door mensen gebruikt. (bron: ABC News)

 

Longtransplantaties worden al zo'n twintig jaar uitgevoerd. Na vijf jaar is minder dan de helft van de patiënten nog in leven. Bij transplantatie van andere organen is de overlevingskans veel groter. De onderzoekers vermoeden dat de oorzaak van het relatief slechte vooruitzicht na longtransplantatie ligt in de voortdurende blootstelling van de luchtwegen aan bacteriën en virussen. Ze hopen via de muis een middel te ontwikkelen dat afstoting van nieuwe longen effectief tegengaat.
 

De onderzoekers van de universiteit van Utah brachten het middel doxorubicine met behulp van kleine 'zeepbelletjes'in de bloedbaan. De belletjes kunnen niet door de wand van normale bloedvaten maar wel door die van bloedvaten in de tumor. Daar verzamelen ze zich en vormen een grotere bel die met behulp van ultrageluid zichtbaar kan worden gemaakt en stuk gemaakt. Het geneesmiddel bevindt zich dan in de tumor en brengt geen schade toe aan gezond weefsel. Het onderzoek is gedaan bij muizen met borstkanker. Volgens de onderzoekers is de techniek over drie jaar gereed voor toepassing bij mensen. Dit bericht Reuters.
 

In Nederland worden slechts weinig proeven met apen gedaan. In 2005 waren dat er 754. Veruit de meeste apen komen uit eigen fokprogramma's. Als een laboratorium apen wil importeren, moet dat via een erkende fokker in het buitenland. Bovendien is een Cites-vergunning vereist. Cites staat voor Convention on International Trade of Endangered Species from the wild fauna. De Rijksdienst voor de keuring van vee en vlees (RVV) houdt hier toezicht op.

Met gesmokkelde apen zou in een laboratorium niets te doen zijn, want van elk dier in een laboratorium moet de gedocumenteerde herkomst zijn vastgelegd. Hierop houdt de Voedsel en Waren Autoriteit (VWA) toezicht. Onderzoek met dieren van onbekende herkomst zou nooit geaccepteerd worden door de autoriteiten die beslissen over de toelating van geneesmiddelen of vaccins.

Het binnenhalen van gesmokkelde apen is dus niet alleen vrijwel onmogelijk en is ook onzinnig omdat met dergelijke dieren geen onderzoek is te doen.
 

Het nieuws is door het EU-agentschap EFSA voor veilige voeding deze week gemeld aan de Europese Commissie. Vanwege de ontdekking weigert de EFSA om een nieuwe maximumlimiet voor de kleurstof voor te stellen. Dit besluit is de eerste in een reeks herzieningen van stoffen die aan voedsel worden toegevoegd. Sommige toevoegingen zijn tientallen jaren geleden toegelaten en sindsdien is nieuw wetenschappelijk onderzoek verricht. Dit bericht het ANP.
 

De ziekte van Creutzfeld Jacob is vooral bekend als de menselijke variant van de gevreesde gekke koeienziekte. Schadelijke eiwitten (prionen) tasten de hersenen aan. Patiënten overlijden doorgaans binnen een jaar. De ziekte is nog onbehandelbaar. De definitieve diagnose kon tot nu toe pas worden gesteld door onderzoek van de hersenen na het overlijden van de patiënt. De onderzoekers hebben nu een methode ontwikkeld om het aantal prionen in een stukje hersenweefsel snel te laten toenemen. Het hersenweefsel wordt 'gevoed' met bloedcellen en daarna blootgesteld aan geluidsgolven, waardoor de prionen in stukjes worden gebroken. De stukjes groeien snel uit tot volledige prionen die dan met een test zijn op te sporen. De onderzoekers kijken nu of hetzelfde resultaat is te behalen met stukjes spierweefsel of met een bloedmonster. Het onderzoek is gepubliceerd in de Journal of Pathology. Goede diagnostiek is op dit moment vooral van belang om de ziekte van Creutzfeld Jacob te kunnen uitsluiten
 

De longziekte SARS maakte in de jaren 2002 tot 2004 ruim 800 slachtoffers, vooral in Azië. In het bloed van mensen die de ziekte overleefden zijn antilichamen gevonden die ook effectief blijken tegen varianten van het virus. De onderzoekers uit de USA, Zwitserland en Australië toonden de effectiviteit aan in onderzoek met muizen die besmet werden met SARS. De resultaten zijn gepubliceerd in de Proceedings of the National Academy of Sciences.
 

Teams van de universiteiten van Oxford en Cambridge publiceren in Nature de resultaten van hun onderzoek naar stamcellen van muizen en ratten. Beide teams komen tot gelijke resultaten: muizen en ratten hebben stamcellen die sterk lijken op die van mensen. Dit maakt het mogelijk verder onderzoek te doen met gentherapie op muizen of ratten die via genetische modificatie een menselijke ziekte ontwikkelen. Onderzoekers zijn niet langer afhankelijk van menselijke stamcellen uit bevruchte eicellen die overblijven bij IVF-behandelingen. De verwachting is dat de Britse ontdekking de ontwikkeling van gentherapieën met vele jaren zal versnellen.
 

Onderzoekers aan de universiteit van Pennsylvania pasten gentherapie toe op honden met een afwijking in het gen RPE65 dat bij mensen de ziekte Amaurosis congenita van Leber veroorzaakt. Bij deze ziekte zijn de onderdelen van het oog om contrast en kleuren te zien onderontwikkeld of afwezig. Daardoor zijn deze kinderen vanaf de geboorte meestal slechtziend of blind. De Amerikaanse onderzoekers toonden aan dat gentherapie zowel de functie van het oog als de functie van het visuele centrum in de hersenen kan herstellen. De studie is gepubliceerd in PLoS Medicine.
 

Onderzoekers aan de universiteit van Bath (UK) hebben de stof gevonden. Amphinase heeft de unieke eigenschap zich alleen te hechten aan het suikerachtige oppervlak van tumorcellen. Daarna dringt het de cellen binnen en vernietigt ze. Volgens de onderzoekers brengt de stof geen schade toe aan gezonde cellen. Naar verwachting zal amphinase worden toegediend via een injectie op de plaats van de tumor. De vinding is gepubliceerd in The Journal of Molecular Biology.

Een ander enzym uit het ei van de luipaardkikker, ranpirnase verkeert in het laatste stadium van klinisch onderzoek. Het wordt ingezet bij de behandeling van longkanker veroorzaakt door asbest. In een recente studie bleek het medicijn bij 41 van de 81 deelnemende patiënten de tumorgroei tot stilstand te brengen. De overlevingstijd werd verlengd tot gemiddeld 18,5 maanden, een verbetering van 6-8 maanden in vergelijking met de overlevingtijd die normaal staat voor een mesothelioma patiënt. Dit resultaat was nog opmerkelijker omdat een derde van de patiënten helemaal niet had gereageerd op eerdere chemobehandeling. Het medicijn geeft geen bijwerkingen.
 

De ziekte van Huntington tast bepaalde delen van de hersenen aan. De eerste symptomen openbaren zich meestal tussen het 35e en 45e levensjaar. Zij uiten zich in onwillekeurige bewegingen die langzaam verergeren, verstandelijke achteruitgang en een verscheidenheid van psychische symptomen. De ziekte leidt gemiddeld na zestien jaar tot de dood van de patiënt, meestal door bijkomende oorzaken zoals longontsteking.

Jacobsen heeft het gen dat de ziekte veroorzaakt kunnen inbrengen in bevruchte eicellen van schapen. Van de lammeren die werden geboren bleken er zes het gen te hebben. Met twee ervan wordt nu een grotere kudde proefdieren gefokt. Jabobsen koos voor het schaap omdat de structuur van de hersenen veel lijkt op die van mensen en omdat schapen relatief lang leven. Het onderzoek zal zich toespitsen op de giftige chemische processen die zich afspelen in de hersenen voordat de symptomen van Huntington zich openbaren. In een later stadium zouden op de schapen nieuwe geneesmiddelen kunnen worden getest. De ziekte van Huntington treft 1 op de 10.000 mensen.

 

De onderzoekers van de Pittsburgh School of Medicine, sproeiden stamcellen op biologisch afbreekbare slangetjes met een doorsnee van 1,2 millimeter. Na een week werd het slangetjes geïmplanteerd bij ratten. Na enkele maanden was het slangetje afgebroken en hadden de stamcellen een nieuw, lichaamseigen, bloedvat gevormd. De techniek wordt nu getest op varkens. De onderzoekers hopen een alternatief te vinden voor de bypass operaties waarbij nu een ader uit het been wordt overgezet naar het hart. Het laten groeien van nieuwe bloedvaten zou de operatie in het been overbodig maken. Bovendien lijkt de techniek minder risico te geven op de vorming van gevaarlijke bloedproppen. De resultaten zijn bekend gemaakt op een congres in Toronto. Dit meldt het persbureau Reuters.
 

Nederlandse activisten zouden een coördinerende taak hebben bij acties in heel Europa gericht tegen Huntingdon Life Sciences. Gedoeld wordt op demonstraties en bezoeken aan de woningen van mensen die enige relatie hebben met HLS, zoals bestuurders van Euronext en het effectenhuis Van der Moolen. De AIVD noemt Nederland de springplank naar Europa voor radicale dierenrechtenactivisten. Een mogelijke oorzaak van de verschuiving vanuit het Verenigd Koninkrijk naar Nederland is de strenge wetgeving op grond waarvan onlangs ruim 30 activisten zijn aangehouden. Het AIVD rapport is als Pdf beschikbaar onder de button actueel/downloads.
 

Onderzoekers van de Universiteit van Aberdeen ontdekten dat de antilichamen in het bloed van haaien behoren tot de kleinste en meest krachtige in het dierenrijk. Haaien zijn al vele miljoenen jaren op aarde en hebben in de lange tijd een potent afweersysteem ontwikkeld.

De universiteit ontwikkelt nu een 'bibliotheek' antilichamen die gevonden worden in het bloed van levende haaien. Haptogen heeft de technologie ontwikkeld om deze database snel te scannen op antilichamen die mogelijk te gebruiken zijn voor het maken van een therapie voor mensen. De meeste aandacht gaat uit naar organen die nu moeilijk gericht zijn te bereiken zoals de hersenen. Nieuwe geneesmiddelen zouden daar kanker en infecties kunnen bestrijden.
 

Het onderzoek is gedaan op verzoek van de Amerikaanse overheidsorganisatie die zich bezig houdt met de bescherming van het milieu. De Research Council is van mening dat moderne laboratoriumtechnieken het mogelijk maken grote aantallen chemische stoffen in verschillende concentraties snel en betrouwbaar te testen op giftigheid. Acceptatie van deze testmethoden kan wereldwijd leiden tot afname van dierproeven, in eerste instantie voor chemicaliën, landbouwbestrijdingsmiddelen in het bijzonder. Er is echter nog veel onderzoek nodig om de testen gevalideerd te krijgen. De Research Council adviseert het parlement van de USA over wetenschappelijke zaken. De studie is gepubliceerd door de National Academy of Science.
 

Isradipine behoort tot de groep calciumblokkers en is in Nederland sinds 1990 op de markt. Amerikaanse onderzoekers ontdekten bij muizen dat de hersencellen van jonge dieren vooral sodiumkanalen gebruiken om signalen door te geven. Oudere muizen gebruiken calciumkanalen. Calcium hoopt zich op in de cellen en laat ze uiteinde doodgaan waardoor en te weinig dopamine vrijkomt om lichaamsbewegingen te kunnen beheersen. Parkinson patiënten slikken nu vaak een geneesmiddel dat dopamine in het lichaam brengt. Dat middel werkt echter steeds minder naarmate het langer wordt gebruikt.

Muizen die een hoge dosering isradipine kregen toegediend bleken terug te schakelen naar de sodiumkanalen en bleven normaal functioneren. Uit epidemiologisch onderzoek bij mensen was al eerder komen vast te staan dat gebruik van calciumblokkers het risico op Parkinson met 30% tot 50% verlaagt. Nader onderzoek moet uitwijzen of mensen een hoge dosering isradipine (10 keer de dosering tegen hoge bloeddruk) kunnen verdragen en of de hersencellen bij beginnende Parkinson zich herstellen. Het onderzoek is gepubliceerd door New Scientist.
 

Stamcellen zijn 'blanco' cellen die zich kunnen ontwikkelen tot elk type cel. Dus een huidcel, een bloedcel, een zenuwcel of een levercel. Van muizen was bekend dat vier genen een proces in gang kunnen zetten waarbij de stamcel zich ontwikkelt tot een specifieke cel. Diezelfde genen kunnen een specifieke cel ook opdracht geven terug te keren naar zijn oorspronkelijke staat van stamcel. Met behulp van een gemodificeerd virus kunnen de onderzoeken de genen nu 'aan' en 'uit' zetten en zo onbeperkt stamcellen kweken.

Menselijke stamcellen worden tot nu toe gewonnen uit embryo's van vijf dagen oud die overbodig zijn bij IVF-klinieken. Tegen het gebruik van deze embryo's bestaan morele bezwaren terwijl ook het verkrijgen van gezonde eicellen een zeker risico heeft. Als de techniek die nu bij muizencellen blijkt te werken ook bij mensen werkt, dan kan van huidcellen van een patiënt lichaamseigen weefsel worden gemaakt dat een orgaan kan versterken of beschadigd weefsel vervangen.

De studies zijn vandaag gepubliceerd in Nature.
 

Lassa koorts wordt vaak veroorzaakt door het drinken van water dat besmet is door urine of uitwerpselen van ratten die het virus bij zich hebben. De ziekte kan mild verlopen maar ook dodelijk zijn. Veel voorkomende gevolgen zijn doofheid en leverbeschadiging. Onderzoekers aan de Southwest Foundation for Biomedical Research hebben in een maximaal beveiligd laboratorium ontdekt dat het aapje – niet groter dan een hamster – op dezelfde manier op het virus reageert als mensen. De ziekteverschijnselen zijn vergelijkbaar en ook de reactie van het afweersysteem. Het ontbreken van een geschikt diermodel heeft tot nu toe de ontwikkeling van een vaccin in de weg gestaan. Een vaccin is mede van belang omdat besmetting met Lassa koorts vrij gemakkelijk als biologisch wapen kan worden ingezet. Het onderzoek is gepubliceerd in de Journal of Virology.
 

Chronische pijn door beschadigde zenuwen kan ontstaan na een ongeval of ten gevolge van suikerziekte of kanker. Deze pijn is moeilijk te bestrijden. Onderzoekers aan de Universiteit van Pittsburgh brachten met behulp van een genetisch gemodificeerd herpesvirus bij ratten het gen in van de glycinereceptor die vooral te vinden is aan het oppervlak van zenuwcellen in het ruggemerg en de hersenen. Toediening van het gen bleek de pijn tegen te gaan die ratten voelen na een injectie met formaline. Het onderzoek is gepresenteerd tijdens een congres over gentherapie die van 30 mei tot 3 juni is gehouden in Seattle.
 

Vier Vietnamese slachtoffers van de gevaarlijke vogelgroep stonden na hun genezing in Ho Chi Minh Stad bloed af. In Zwitserland wisten wetenschappers uit het bloed de cellen te verkrijgen die antistoffen maken. Het bleek mogelijk de cellen op te kweken en antilichamen te laten produceren. Na zuivering zijn de antilichamen getransporteerd naar de Verenigde Staten waar ze op muizen die besmet waren met het H5N1-virus zijn getest. Ze bleken effectief, zowel bij toediening voor besmetting als bij toediening na besmetting. Het onderzoek is gepubliceerd in PLoS Medicine.
 

Voor mentale achterstand door het fragiele-X-syndroom bestaat een muismodel, want die wordt veroorzaakt door een verandering in een enkel gen, het fmr1-gen. Het uitschakelen ervan levert muizen met fragiele-X en hun brein vertoont de typische afwijkingen die ook bij mensen voorkomen.

De Amsterdamse onderzoeker boden de muizen een rijke omgeving. In plaats van alleen een  bak met zaagsel, een flesje water en wat voerbrokjes, hebben zij de beschikking over speelgoed, zoals een molentje en kokertjes om doorheen te kruipen. Een paar keer per week mogen ze naar een 'muizenparadijs', waar nog meer speeltjes zijn en veel valt te ontdekken.

Microscopisch onderzoek van de hersenen wijst uit dat aan aanbieden van prikkels de slechte verbinding tussen de hersencellen verbetert. Het onderzoek toont aan dat het fragiele X-syndroom niet totaal onomkeerbaar is. Wat bij muizen is gevonden zou in principe ook bij mensen moeten gelden. De studie is gepubliceerd in het tijdschrift Neuron.

 

De studie is een gezamenlijk project van universiteiten in Schotland, Japan en de Verenigde Staten. De schapen zijn voor het onderzoek drachtig gemaakt door implantatie van een eicel die was bevrucht met het zaad van dezelfde ram. Ooien die optimaal gevoerd werden vertoonden een normale dracht. Bij ooien die juist genoeg kregen om op gewicht te blijven trad een strijd op om voedingsstoffen tussen het moederdier en de foetus. Sommige moederdieren verloren hun reserves aan vet en spiermassa, bij andere leidde gebrek aan voedingsstoffen tot een vertraagde groei van de foetus. Het achterblijven van de ontwikkeling van de placenta en de foetus werd niet meer goedgemaakt als de ooien later in de dracht wel ruim voer kregen. De onderzoekers concluderen dat het van groot belang is zwangere jonge meisjes goed te adviseren over hun voeding en de ontwikkeling van de foetus nauwgezet te volgen. De onderzoeken verschijnen in het augustusnummer van het tijdschrift Biology of Reproduction.
 

'Echte' kleurenblindheid wordt achromatopsia genoemd. Slechts 1 op de 33.000 mensen heeft last van deze kwaal, die wordt veroorzaakt door een ernstige verstoring in de verhouding tussen het aantal staafjes (waarmee helderheid wordt waargenomen) en het aantal kegeltjes (waarmee kleur wordt waargenomen). Mensen met achromatopsia zijn niet alleen totaal kleurenblind en bovendien slechtziend, maar kunnen ook bijzonder slecht tegen veel licht. Zij dragen dan ook vaak getinte lenzen of een donkere bril. De Amerikaanse onderzoekers herstelden de functie kegeltjes door het inbrengen van het gen dat de kegeltjes aanstuurt. Het gen is gekoppeld aan een onschadelijk virus en wordt via een injectie toegediend. De studie wordt gepubliceerd in Nature Magazine.
 

De ontrafeling van het genoom (alle 16.000 genen) biedt nieuwe mogelijkheden voor het ontwikkelen van bestrijdingsmiddelen of vaccins en voor het creëren van gemodificeerde muskieten die de virussen niet meer over kunnen brengen. Voor gele koorts bestaat een vaccin, maar dat wordt steeds minder effectief omdat de muskieten resistentie opbouwen. Voor dengue bestaat geen vaccin. Van de circa 3500 soorten muskieten is nu het genoom bekend van de twee gevaarlijkste: de verspreiders van malaria, gele koorts en dengue.
 

Herceptine is een geneesmiddel dat het eigen afweersysteem van de patiënte activeert. Volgens de onderzoekers van de Mc Gill universiteit is het enzym PTP1B de aanjager van de kwaadaardige celdeling. Het remmen van dit enzym in combinatie met het versterken van de eigen afweer, levert bij muizen goede resultaten op: de ontwikkeling van de borsttumor vertraagt en ook blijven uitzaaiingen langer weg. De 'dubbelstrategie' is wellicht ook bij andere vormen van kanker toepasbaar. Er is nog veel klinisch onderzoek nodig om de effectiviteit van de combinatietherapie te kunnen bepalen. De resultaten zijn gepubliceerd in het tijdschrift Nature Genetics.
 

Smit gaat in op het waarom en hoe van dierproeven en op de resultaten die ermee zijn bereikt, zowel voor de gezondheidszorg voor mensen als de diergeneeskunde. Moderator is freelance wetenschapsjournalist Maarten Evenblij. De avond is gratis toegankelijk. Reserveren is gewenst. Dat kan op http://www.rodehoed.nl/

 

Na toediening van het vaccin verdween het virus bij de apen. Wereldwijd zijn naar schatting 170 miljoen mensen besmet met Hepatitis C. De overdracht vindt, net als bij HIV, plaats via seksueel contact of gebruik van vuile naalden. In het verleden raakten mensen ook door een bloedtransfusie soms besmet. De besmetting blijft vaak lang 'rustig' maar kan daarna de lever ernstig beschadigen. Het experimentele vaccin bevat kleine deeltjes van het virus, een principe dat ook is toegepast bij het vaccin tegen het humane papillomavirus, de vermoedelijke veroorzaker van baarmoederhalskanker. De eerste testen bij mensen worden volgend jaar verwacht. De vinding is gepubliceerd in de Proceedings of the National Academy of Sciences.